Zm{eH$
n[agamVrb _§{Xao
|
àojUr` ñWio
|
Zm{eH$
n[agamVrb _§{Xao
Zm{eH$
ehamV JmoXmdar OoWo X{jUdm{hZr Pmbr VoWo AZoH$ n{dÌ Hw§$S>o
AgyZ àË`oH$ Hw§$S>mMo doJio _hËd
Amho. Aê$Um g§J_mÀ`m {R>H$mUr Agboë`m
am_Hw§$S>mV n«^y am_M§Ð d grVm_mB© ñZmZ
H$arV. g§J_mÀ`m {R>H$mUr Agboë`m
am_Hw§$S>mVM AñÏr{db` Hw§$S> AgyZ
VoWo n«^y am_M§ÐmZo lmÜX{dYr Ho$bo.
`m Hw§$S>mVM AñWr{db` Hw§$S> AgyZ
VoWo AñWr {dgO©Z Ho$bo OmVo. gmS>oVrZ
VmgmV AñWrMo {db` hmoVo. 1696 _Ü`o gmVmaMo
{MÌmd `m§Zr am_Hw§$S> ~m§Ybo
Va 1728 _Ü`o `m am_Hw§$S>mbm JmonrH$m~mBªZr
bú_U H§w$S>mMr OmoS> {Xbr. VgoM grVmH§w$S>,
YZwî`Hw§$S>, A{hë`mHw§$S>,
XwVm|S>`m _mê$Vr Hw§$S>, gy`© Hw§$S>,
Jmoaoam_ Hw§$S>, am_J`m Hw§$S>, noeì`m§Mo
Hw§$S>, I§S>mo~mMo Hw§$S>, _wŠVoídamMo
Hw§$S> B. Hw§$S>o AmhoV.
am_Hw§$S>mÀ`m `oWo JmoXmdar X{jUdm{hZr hmoVo. åhUyZ Zm{eH$bm
{VMo doJio _hËd Amho. am_Hw§$S>mÀ`m {R>H$mUr d§ed¥ÜXrgmR>r
EH$dñÌ {dYr H$aVmV. VgoM lmÜX d qnS>mbm H$mH$ñnem©Zo
_wŠVr {_i{dUo `mMo hr BWo _hËd Amho.
̧~Ho$ída
_§{Xa
{ZgJ©aå`
n[aga -̧
~Ho$ída S>mo§JamÀ`m Hw$erV dgbobo Z`Zaå` ñWmZ
Amho. lmdU _{hÝ`mV {haì`m nmMyÀ`m ~oQ>mgmaIo
ho {M_wH$bo Jmd {XgVo. _Ü`^mJr J§JmgmJa Hw§$S> Amho.
JmdmMm nmUrnwadR>m `oWyZ hmoVmo. Hw$emdV© Hw§$S> Va
VrWmªMo VrW© åhUyZ g_Obo OmVo. ~«åh{Jar
nd©V g_wÐgnmQ>rnmgyZ 1294 _rQ>g© (4246
\w$Q> ) C§M Amho. AZoH$ Ym{_©H$ {dYr Ho$bo OmVmV.
Zmam`U ZmJ~br {dYrgmR>r XoemÀ`m H$mZmH$mon-`mVyZ
_mÝ`da `oV AgVmV. `oÏom joÌñW ~«mh_Um§Zr
Amnë`m `O_mZ KamÊ`mÀ`m nwamVZ d§emdbr
Onë`m AmhoV. Ë`mV N>ÌnVr {edmOr _hmamO
`m§À`mgh AZoH$ Eo{Vhm{gH$ _mÝ`dam§Mo
hñVmja Amho.
^JdmZ
e§H$amMo ho ^ì` _§{Xa ho_mS>n§Wr
nÜXVrZo ~m§Ybobo Amho. `m _§{Xamg Ë`m
H$mir gw_mao 30 bmI ê$n`o IM© Ambm. 1745 Vo 1775 À`m
Xaå`mZ noeì`m§Zr ho n{dÌ H$m`© Ho$bo.
_§{XamMo H$m_ g§nyU© H$mi`m XJS>mV Amho.
H$moard H$m_ A{Ve` gw~H$ AgyZ _§{Xa ^ì` Am{U
n{dÌ Amho. _§{XamÀ`m àdoeÛmamer
ZJmam Ka Amho. _§{XamÀ`m Mhþ~mOy§Zr
_moR>r VQ>dOm {^§V Amho, Va n[aga XJS>m§Zr
~m§Ybobm Amho, AmV ^ŠVm§Zm ñZmZ H$am`bm
d nm` Ywdm`bm Hw§$S> Amho. _§{XamMm Jm^mam A{Ve`
em§V d nm{dÌmZo Am{U _m§Jë`mZo ^abobm
Amho. {edqbJ ho ñd`§^y Amho. qnS>rV ~«h²_m,
{dîUy, _hoe `m§Mo Xe©Z hmoVo. Xa gmo_dmar
nmbIr {ZKVo. _§{XamMm H$ig gmoÝ`mMm Amho.
lrqghñW JmoXmdar _§{Xa
am_Hw§$S>mÀ`m CËVaog ho _§{Xa AgyZ
\$ŠV 12 dfmªZr, åhUOoM qghñW Hw§$^_oi`mMo
doirM 1 df©^a ho _§{Xa CKS>Vo. dfm©VyZ
XmoZXm Á`oîR> ew !! 10 (Xeham) d H$m{V©H$
ew !! 15 {Ìnwar nm¡{U©_m XrnmoËgdmgmR>r
ho _§{Xa CKS>bo OmVo. `m _§{XamV ^{JaWrMr _yVu
Amho. qghñW JmoXmdarMo _§{Xa \$ŠV Zm{eH$joÌrM
Amho.
lrJ§Jm
JmoXmdar _§{Xa
ho _§{X am_Hw§ S>mÀ`m nyd}bm Aê$Um
g§J_mOdi AgyZ `oWo _H$a dm{hZr JmoXmdar d ^m{JaWr Aem
XmoZ _yVu AmhoV. VrW©`mÌoMr J§Jm^oQ> `m
_§{XamV H$aVmV. `m _§{XamMr ì`dñWm
lrJ§Jm JmoXmdar n§MH$moQ>r ( nwamohrV g§K
) `m g§ñWoH$S>o Amho. h`m _§{XamV {ZË`
A{^foH$, nyOm, gáeVr nmR>, AmaVr B. H$m`©H$«_
hmoVmV.
lrH$mimam_
_§{Xa
Zm{eH$ joÌmVrb ho à_wI _§{Xa _mZbo OmVo. à^y
am_M§Ð dZdmgmV AgVmZm n§MdQ>rV Amë`mZ§Va
OoWo Ë`m§Zr dmg Ho$bm hmoVm, Ë`m {R>H$mUr
nwamVZ _§{Xa hmoVo. h`m nwamVZ _§{XamMm OrUm}ÜXma
noeì`m§Mo gaXma lr. AmoT>oH$a `m§Zr Ho$bm.
B.g.1778 Vo 1790 åhUOoM 12 df} _§{XamMo ~m§YH$m_
Mmbbo hmVo. ^ì` _§{Xa d g^m_§S>n `mgmR>r
23 bmI ê$n`o IM© Pmë`mMr Zm|X Amho. ho _§{Xa
am_goO `oWrb H$mi`m XJS>m§Mo ~m§Ybo AgyZ A{Ve`
gw§Xa d H$bmË_H$ Ago Amho. _§{XamÀ`m
Mmahr {Xem§Zm ^ì` Ûma AmhoV. ho _§{Xa
nydm©{^_wI Amho. _§{XamVrb _yVu dmbyH$m_` AmhoV.
VgoM _§{XamMm H$ig gmoÝ`mMm Amho. M¡Ì ewÜX à{VnX
(JwS>rnmS>dm) Vo ewÜX Zd_r (am_Zd_rn`ªV) ""lram_
OÝ_moËgd"" _moR>`m à_mUmV
gmOam Ho$bm OmVmo. M¡Ì ewÜX EH$mXerbm am_aW
d hZw_mZaWmMr `mÌm {ZKVo. h`m aW`mÌoMo X¥í`
nmhÊ`mgmR>r Ag§»` ^m{dH$ Zm{eH$bm `oVmV.
grVmJw§\$m
lrH$mimam_ _§{XamÀ`m CËVaog ho ñWmZ
Amho. grVooMo dmñVì` `m {R>H$mUr hmoVo åhUyZ
ho ñWmZ grVmJw§\$m ZmdmZo AmoiIbo OmVo. grVmJw§\$oV
^w`mam gma»`m Aê§$X _mJm©VyZ OmdyZ
`oÊ`mg bhmZ _wbm§Zm J§_V dmQ>Vo. `m {R>H$mUr
nmM dQ>d¥j AmhoV. åhUyZ Vo "n§MdQ>r" ZmdmZo à{gÜX
Amho.
lrH$bmboída _§{Xa
Á
`m _§{XamV ^JdmZ e§H$amÀ`m nwT>o Z§Xr
Zmhr Ago EH$_od _§{Xa åhUOo Zm{eH$Mo H$nmboída
_§{Xa, Ë`mMr Am»`m{`H$m Aer Amho H$s, ~«h²_XodmÀ`m
EH$m _wImZo Ho$bobr ^JdmZ {dîUyMr qZXm EoHy$Z ^JdmZ
e§H$amZo Ë`m _wImMm N>oX Ho$bm. na§Vy Ë`m_wio
~«h²_hË`oMo nmVH$ bmJbo åhUyZ Vo niy
bmJbo. niVmZm {dlm§VrgmR>r Wm§~bo AgVmZm Jm`
- dmgamMm (~¡bmMm) g§dmX EoH$bm. ~¡b åhUV
hmoVm H$s, ""CÚm _r _mP²`m _mbH$mbm
R>ma H$arZ "" Voìhm Jm` åhUmbr
H$s, ""Vy Ago H$ê$ ZH$mo. H$maU ~«h²_hË`oMo
nmVH$ bmJob"". V|ìhm ~¡b JmB©bm åhUmbm
H$s, _bm ~«h²_hË`m {dZmemMo VrW© H$moR>o
Amho `mMr _mhrVr Amho"" Ë`mà_mUo Xwg-`m
{Xder Ë`m ~¡bmZo Amnë`m _mb_mbm R>ma Ho$ë`mda
Vmo VoWyZ niV {ZKmbm ho nmhÿZ e§H$ahr Ë`mÀ`m
_mJo {ZKmbo. Ë`m ~¡bmZo (Z§{XZo) Zm{eH$bm
am_VrWm©da Aê$Um g§J_mÀ`m {R>H$mUr
CS>r _maVmM Vmo ewÜX Pmbm. ho nmhÿZ ^JdmZ e§H$ahr
`m Aê$Um g§J_mda ñZmZmXr H$_} H$ê$Z ímwÜX
Pmbo d g_moaM H$nmarV ~gbo.Ë`m§À`m _mJMo
~«h²_hË`oMo nmVH$ Zm{hgo Pmbo. Z§Xr_wio
~«h²_hË`m {dZmemÀ`m ñWmZmMo
kmZ Pmbo åhUyZ Ë`mg Jwê$g_mZ _mZyZ e§H$amZo
Z§{Xbm Amnë`mg_moa ~g{dbo Zmhr. Ë`m_yioM g§nyÊ©m
^maVmV ^JdmZ e§H$amnwT>o Z§Xr Agbm Var H$nmboídag_moa
_mÌ Z§{X Zmhr. Ago ho EH$_od Amho.
gw§Xa Zmam`U _§{Xa
^JdmZ {dîUy§Zm Omb§Xa nËZr d¥§Xm
{hÀ`m emnmZo H¥$îUdU©ê$n àmá Pmbo.
(Ë`mbm AmnU em{bJ«m_ åhUVmo ) Voìhm
_hm{dîUy§Zr JmoXmdar VrWm©da ñZmZ
H$ê$Z Amnbo ê$n nyd©dV àmá H$ê$Z
KoVbo d VoWoM dmñVì` Ho$bo V|ìhmnmgyZ
gw§XaZmam`U _§{Xa à{gÜX Pmbo. JmoXmdarÀ`m
Vramda pìhŠQ>mo[a`m nwbmOdi åhUOo AmVmÀ`m
hmoiH$a nwbmOdirb ho _§{Xa 1756 _Ü`o J§JmYa
`ed§V M§ÐMwS> `m§Zr nwÝhm ~m§Ybo.
nydm©{^_wI Agboë`m `m _§{XamMo d¡{eîQ>` åhUOo
20 d 21 _mM© amoOr gy`m©Mo {H$aU {dîUyÀ`m
_yVuda nS>VmV. åhUyZ `mbm "h[aha ^oQ>" Agohr åhUVmV.
hoM _§{Xa Am¡a§JOo~mZo CÜdñV
H$ê$Z VoWo WS>Jo ~m§Ybo hmoVo. noedo H$mimV
ho WS>Jo H$mTy>Z VoWo ^ì` _§{Xa gmH$ma
Pmbo d AmH«$_UmMo nmn YwVbo Jobo.
lr
gál¥§Jr Xodr _§{Xa d lr Zmamoe§H$a
(am_oída) _§{Xa
hr
XmoÝhr _§{Xao am_J`m VrWm©da n§MdQ>r_Ü`o
dgbobr AmhoV. hr XmoÝhr ñWmZo OmJ¥V AgyZ
gaXma amOo~hmXya `m KamÊ`mMr AmhoV. h`m {R>H$mUr
B{Vhmgà{gÜX Zmamoe§H$amMr K§Q>m
Amho. dgB©À`m bT>`mVyZ noeì`m§Zr
hr K§Q>m qOHy$Z AmUbobr Amho.
~mbmOr
_§{Xa
am_goVy nwbmA{bH$S>o gaH$madmS>`mOdi ho _§{Xa
C^o Amho. Vo 1771 _Ü`o ~m§Ybo Jobo. _§{XamVrb
XoIÊ`m _yVu Vm{_iZmSy> amÁ`mVrb nÊUdoëbr
JmdmV JUnVr~wdm Jmogmdr `m§Zm gmnS>ë`m. ~mbmOrMm
_wHy$Q> gmoZoar AgyZ Ë`mda aËZo d _mUHo$ OS>{dbobr
AmhoV. `m _§{XamMm Q´>ñQ> AgyZ g§ñWmZMm
H$ma^ma d JaOy§Zm Am{W©H$ _XV `m Q´>ñQ> V\}$
hmoVo.
_wabrYa
_§{Xa
Jmoaoam_ Jëbr-H$mnS> noR>oVrb ho _§{Xa 1828
_Ü`o H¡$. XmXm~wdm `m§Zr ~m§Ybo. _wabr
dmO{dUm-`m H¥$îUmMr _yVu Am{U XmoÝhr ~mOybm
gd§Ëg YoZy AmhoV. H¥$îUOÝ_mÀ`m
CËgmdmV XaamoO doJio ê$n gO{dbo OmVo. Vo AË`§V
_Zmohar AgVo.
`ed§Vamd_hmamO _§{Xa
/ g_mYr
gmYynwê$f `ed§Vamd_hmamO Xod-_m_boXma `m§Mo
_§{Xa JmoXmdarÀ`m H$mR>r Amho. ho Xodmb` 1887
_Ü`o Xod _m_boXmam§Zr g_mYr KoVë`mZ§Va
~m§Ybo Jobo. `ed§Vamd_hmamO gQ>mUm `oWo _m_boXma
AgVm§Zm _moR>m XwîH$mi nS>bm hmoVm. Ë`mdoir
gaH$mar {Z`_ Ymã`mda ~gdyZ Ë`m§Zr JmoaJar~m§Zm
_XV Ho$br hmoVr. AË`§V gmYwd¥ËVrMo g§V
nwê$f åhUyZ Ë`m§Mm bm¡{H$H$ hmoVm.
EImÚm gaH$mar A{YH$m-`mMo Ago OJmVbo ho EH$_od _§{Xa
Agmdo. `mM nQ>m§JUmV Xadfu dg§V ì`m»`mZ_mbm
hmoVo.
_moXHo$ída
JUnVr
g§V JmS>Jo~m~m _hmamOm§À`m Y_©emioÀ`m
A{bH$S>o lr_moXHo$ídamMo _§{Xa bmJVo. ho EH$
OmJ¥V ñWmZ AgyZ hm JUnVr Zmdmbm nmdVmo Aer ^ŠVm§Mr
{ZVm§V lÜXm Amho. AmOy~mOyÀ`m CËIZZmV
_moXH$mÀ`m AmH$mamMo XJS> gmnS>bo åhUyZ Ë`m
_§{Xambm _moXHo$ída _§{Xa Ago Zmd nS>bo.
H$nyaWim
N>Ìr
JmS>Jo_hmamO nwb dam_goVy nyb `m§À`m _Ymo_Y
30 \w Q> C§MrMr g§nyU© g§Jdadar H$nyaWim
N>Ìr Amho. H$nya-Wim (n§Om~) g§ñWmZÀ`m
_mOr Zeoem§Mo 1870 _Ü`o ES>Z `oWo {ZYZ Pmbo. Ë`m§À`m ñ_¥VràrË`W© hr
N>Ìr ~m§YÊ`mV Ambr. g_moaM H$nyaWim
Y_©emim Amho.
H$mQ>`m _mê$Vr
ho ñWmZ n§MdQ>rV dê$Um ZXrÀ`m
nwbmOdi Amho. `oÏmrb _mê$VrMr _yVu 10 \y Q> C§MrMr
Amho. åhUyZ `m _mê$Vrbm "b§~o hZw_mZ" Agohr åhUVmV.
VnmodZ
ho ñWmZ n§MdQ>rnmgyZ 3 {H$._r.da Amho. `oWo
H${nbm d JmoXmdarMm g§J_ Amho. gm§»` emñÌmMo àUoVo
lr. H${nb _wZtMr hr Vnmo^y{_ Amho. `m g§J_mda 1. ~«h²_`moZr,
2. {dîUw`moZr, 3.ê$Ð`moZr, 4. _wŠVrVrW©,
5. AJ«rVrW©, 6. gm¡^m½` VrW©,
7. H$nrb VrW©, 8. H${nbm g§J_ h`m AîQ>VrWmªMm
CëboI ñH§$X nwamUmV Amho. VnmodZmV lr H${nb
_hm_wZr Xe©Z, H${nbm Jm` Am{U n«^w am_M§Ð d
bú_UmZo eyn©ZImMo ZmH$ H$mnbo Vo Xe©{dUm-`m
_yVu AmhoV. VnmodZmVrb Z¡g{J©H$ gm¡X`© a_Ur`
Amho. `m {R>H$mUr lr. g§V OZmX©Z ^oQ> Pmë`mMm
CëboI AmT>iVmo. H${nbm JmoXmdarMm g§J_, H${n_wZtMr
Vnmo^y{_ AîQ>VrW©, am_m`UmVrb _hËdmMo ñWmZ
BË`mXr ñWmZ_hmËå` Agbobr n§MdQ>rVrb
VnmodZ hr ^y_r nm¡am{UH$ _hmËå` gm§JyZ
OmVo. n`©Q>H$m§À`m ÑîQ>rZo
_hËdmÀ`m `m OmJoda _hmZJanm{bHo$À`mdVrZo
Xe©Zr ^mJmV AmH$f©H$ ~m§YH$m_ H$ê$Z
VoWrb n[aga gwemo{^V H$aÊ`mV `oV Amho.
^ÐH$mbr _§{Xa
Zm{eH$ ehamV lr^ÐH$mbr ZdXwJm©Mo nwamUà{gÜX
_§{Xa Amho. `oWo XaamoO H$Wm, {H$V©Z d àdMZo
hmoVmV. ZdamÌ CËgd _moR>`m à_mUmda
gmOam Ho$bm OmVmo.
g_W© am_Xmgm§Mr Q>mH$ir
Zm{eH$ À`m nyd}g ho ñWmZ Amho. ZmgS>u d
JmoXmdarÀ`m g§J_mda ho dgbo Amho. `oWo amîQ´>g§V
lrg_W© am_Xmgñdm_r `m§Zr 13 df} VníM`m© H$ê$Z
Jmo_` _mê$VrMr ñWmnZm Ho$br. XmgZd_r d lram_Zd_r
VgoM lrhZw_mZ O`§Vr `m {Xder `m {R>H$mUr _moR>r
`mÌm ^aVo. Q>mH$ir `oWrb dmñVì`mVM
Jwê$ZmZH$ `m§Mm ZmVy d Jmogmdr gm§n«Xm`mMo àdV©H$
M§ÐmMm`© `m§Mr d g_Ï`mªMr ^oQ> Pmë`mMm
CëboI AmT>iVmo. ^ŠVr Am{U eŠVr, kmZ Am{U
`wpŠV `mMr gm§JS> KmbyZ AmH«$_H$m§Mm
g§hma H$aÊ`mMr d _hmamîQ´>Y_m©Mr àoaUm
XoUmao ho eŠVrñWmZ Amho.
^ŠVrYm_ (H¡$bmg_R>)
^ŠVrYm_ (H¡$bmg_R>) ho ñWmZ n§MdQ>r_Ü`o
noR>amoS>da Amho. `oWo {dÛmZ doX-doXm§J
emñÌmMo nR>U H$aÊ`mgmR>r `oVmV.
VgoM `oWo {dÚmÏ`mªgmR>r {Zdmgr doXnmR>emim
Mmb{dbr OmVo. `mÌoH$ê§$Zm amhÊ`mgmR>r
`m {R>H$mUr Mm§Jbr ì`dñWm Amho.
_wŠVrYm_
Zm{eH$amoS> _Yrb gdm©V ^ì` _§{Xa H¡$.O`am_^mB© {~Q>H$mo
`m§Zr 23 bmI ê$n`o IM© H$ê$Z EH$ AmYw{ZH$
g§J_adar XodñWmZ C^o Ho$bo Amho. amOñWmZ
_Yrb _H«$mZ (O`nya) `oWyZ AmUbobm XJS> d amOñWmZr
H$mamJra `m§Zr ho {eën KS>{dbo . JrVoMo íbmoH$
`m _§{XamÀ`m q^Vrda H$moabobo AmhoV. gd© åhUOo
12 Á`mo{V©qbJm§Mo XoImdo àojUr` AmhoV.
~hþVoH$ gd© _moR>`m XodXodVm§Mo Xe©Z
`oWo EH$Ì hmoVo. OdiM EH$ CÚmZ Amho. ^ŠVm§gmR>r
amhÊ`mMr gmo` _wŠVrYm_À`m n[agamV Amho.
H$moX§S>Ymar
am_
Y_©dra S>m°._w§Oo `m§Zr ñWmnZ
Ho$boë`m ^mogbm {_brQ>ar ñHy$bÀ`m n[agamV
H$moX§S>Ymar am_mMo ho gw§Xa _§{Xa Amho.
Zo_~mOr {eH${dVm§Zm ~§Xy{H$À`m Á`m
Jmoi`m CS>{dë`m OmVmV. Ë`m Jmoi`m§À`m
(H$mS>Vyg) Caboë`m YmVyVyZ hr Aà{V_ _yVu KS>{dbobr
Amho.
gmo_oída _§{Xa
Zm{eH$À`m CËVaog åhUOo Zm{eH$ J§Jmnya
añË`mZ{OH$ gw_mao 4 {H$._r. A§Vamda ho _§{Xa
AgyZ JmoXmdar ZXrÀ`m H$mR>r Amho. VoWo ñd`§^y
gmo_oída àH$Q> Pmbo AmhoV. Ë`m ñÏmimda
gmo_oídamMo AmÚ _§{Xa AgyZ _§{XamImbyZ
Jwá J§Jm dhmV AgyZ Vr OdiM Agboë`m EH$m
PmS>mImbyZ àH$Q> Pmbr Amho. {VMm àdmh
Aì`mhV Mmby AgVmo. _§{XamMm n[aga A{Ve` a_Ur`
Am{U Z`Z_Zmoha Amho. nwT>o J§JmnyaMm Y~Y~m AgyZ Ë`mÀ`m
nwT>o e§H$amMm`© S>m°.Hw$V©H$moQ>tMm
Aml_ d g_mYr Amho.
J§Joída doX_§{Xa
doXJ«§WmMo g§J_adar {eën Agbobo ho _§{Xa
d¡{eîQ>`nyd© Amho. BQ>mbr`Z _m~©b_Ü`o
_§{XamMo ~m§YH$m_ Amho. n«doeÛma ^ì`
AgyZ gw~H$ H$mMoMr XmbZo AmhoV. _§{XamV lram_, bú_U,
grVm_mB© `m§À`m _yVu AmhoV. Jwê$ J§Joídam§Mm
nwVim _Zmohar Amho, ho _§{Xa Zm{eH$-̧~H$
añË`mda Amho.
àojUr` ñWio
nm§S>d
boUr
Zm{eH$À`m A{bH$S>o X{jUog gw_mao 8 {H$bmo_rQ>g©da
S>m|JamV H$moabobr boUr AmhoV. ehamÀ`m Z¡G$Ë`og
e§ImÀ`m AmH$mamMo VrZ S>m|Ja AmhoV. Ë`m§Zm ""{Ìamer"" Ago
g§~moYVmV. _Ü`mbm S>m|Jamda hr boUr AmhoV. Vr
gw_mao B.g.nyd© 100 Vo 110 `m dfu ImoXbobr AgmdrV. EHy$U
29 Jw§\$m AmhoV. em{bdmhZ h`m qhXy amOmZo ~m¡ÜX
{^ŠHy$gmR>r àdmgmV {dlm§Vr KoÊ`mgmR>r
hr boUr ~m§Ybr . AmVrb ^JdmZ Jm¡V_ ~wÜXmÀ`m
VgoM ~moYrgËdmÀ`m _yVu àojUr` AmhoV.
{MÌnQ>_hfu XmXmgmho~ \$miHo$ ñ_maH$
{MÌnQ> _hfu XmXmgmho~ \$miHo$ `m§Mo AË`§V
AmH$f©H$ ñ_maH$ nm§S>dboÊ`mÀ`m
nm`Ï`mer Zm{eH$ _hmZJanm{bHo$Zo gmH$mabo Amho. `m OmJoMo
joÌ\$i 11.75 EH$a AgyZ S>m|JamÀ`m nyd© Am{U
CËVaoÀ`m CËmaUrdê$Z dmhUm-`m nmÊ`mMm
Z¡g{J©H$ Cn`moJ H$ê$Z ho Z`Zaå` ñWmZ
{Z_m©U Pmbo. _Ü`dVu Obg§M` ho H|$ÐñWmZ
_mZyZ ^modVmbr Q>oaogogMr AmIUr H$ê$Z Iwbm a§J_§M
C^mabm Amho. VgoM 250 àojH$ ~gVrb Ago N>moQ>o
{MÌnQ>J¥h, H° ÝQ>rZ d a§J~oa§Jr
Va§JVr H$ma§Or d `oWo {dhaÊ`mgmR>r {hadoJma
bm°Z Ago {MËVmH$f©H$ Zdo n`©Q>Z ñWi
{Z_m©U Pmbo Amho.
~wÜXñ_maH$
H¡$.XmXmgmho~ \$miHo$ ñ_maH$ CÚmZmMm
EH$ A{d^mÁ` ^mJ {Xgmdm Aer aMZm `oWrb ~wÜXñ_maH$mMr
H$aÊ`mV Ambr Amho. ñ_maH$ CÚmZmn¡H$s
nm§S>dboÊ`mÀ`m àdoeÛmamOdirb
nmM EH$a O{_ZrV ~wÜXñ_maH$mMr C^maUr H$aÊ`mV
Ambr Amho. ~wÜXñ_maH$m§À`m Vi_Oë`mbm àXe©ZmgmR>r
H$bmXmbZ d Aä`m{gH m AgyZ gm§MrñVwnm§Mm à{VH¥$VrÀ`m
JmobmH$mamMo M¡Ë` g^mJ¥h Amho. M¡Ë`
g^mJ¥hmH$S>o OmÊ`mgmR>r àXe©Z
_mJm©bm Mma àdoeÛmao AmhoV. `m n«doeÛmamda
Mma g_à_mUmV Amgm§Mr Mma VmoaUo C^maÊ`mV
Ambr AmhoV.
( nm§S>dboUr,\$miHo$ ñ_mH$a, d ~m¡ÜX ñ_maH$
ho VrZhr EH$mM {R>H$mUr AgyZ `oWo {gQ>r ~g d [ajmZo
OmVm `oVo )
Mm§^ma
boUr
Zm{eH$À`m CËVaog (n§MdQ>rÀ`m nwT>o)
nmM _¡bmda åhgê$iOdi O¡Zm§Mr
JOn§Wr boUr AmhoV. Ë`mbm "Mm§^ma boUr " Agohr åhUVmV.
JOn§Wr Q>oH$S>rÀ`m nm`Ï`mOdirb åhgê$i
`m Jmdr 1942 gmbr nmagZmW _§{Xa ~m§YÊ`mV
Ambo. hr boUr 11 ì`m eVH$mV ~m§Ybr Jobr AgyZ
Vr O¡Zm§À`m n{dÌ VrWm©n¡H$s
_mZbr OmVmV. Imbr grVmHw§$S> Amho. nm¡f _{hÝ`mV
Xa a{ddmar `oWo `mÌm ^aVo.
lrgál¥§Jr
Xodr
_hmamîQ´>mV eŠVrMr gmS>oVrZ nrR>o
_mZbr OmVmV. Ë`mn¡H$s dUrÀ`m XodrMm gál¥§«Jr
JS> ho Am{XeŠVr ñWmZ _mZbo OmVo. Am|H$mamVrb
AmH$ma nyU© ê$n hmodyZ gál¥§«Jr
JS>mda pñWamdbm. åhUyZ Am{X_m`oMo ho nyU©ê$n
_mZbo OmVo. Zm{eH$nmgyZ 65 {H$._r. Xya gh`mÐr nd©Vm§À`m
nyd©-npíM_ nd©Vam§JoV ho ñWmZ
Amho. g_wÐgnmQ>rnmgyZ 4600 \w$Q> C§MrdaMo
ho {R>H$mU {ZgJm©Zo ZQ>bobo d ^m{dH$m§Zm
AmH${f©V H$aUmao Amho. JS>mda MTy>Z Amë`mda
500 nm`-`m MTy>Z _§{XamH$S>o OmVm `oVo. S>m|JamÀ`m
H$nmarV 8 \w$Q> C§MrMr d 18 ~mhÿ Agbobr ñd`§^y
nmfmU_yVu Amho. {deof åhUOo, `m _w{V©À`m
Moh-`mdarb ^md _hmH$m` d _{hfmgwa_{X©Zrê$n AgyZhr
AË`§V àgÞ Amho. Xa nm¡{U©_obm
d ZdamÌmV ^m{dH$m§Mr JXr© AgVo. M¡Ì nm¡{U©_obm
Va bjmdYr ^m{dH$ `oVmV. JS>mda nydu 108 Hw§$S>o
hmoVr. na§Vw, gÜ`m Ë`mn¡H$s 10 Vo 15
Hw§$S>o {XgVmV. ObJw§\$m, {ed{VW©, Vm§~wb
VrW© d H$mOi VrW© B.10-12 VrW© {XgVmV. {edmb`VrWm©nmgyZ
OdiM {eVH$S>m ZmdmMr 1200 \w$Q> Imob Xar Amho. `mbmM "gVrMm
H$S>m" Agohr åhUVmV.
(dUrVrb
Zm{eH$ qXS>moar añË`mZo ~gZo OmVm
`oVo. VgoM n§MdQ>rV qXS>moar añË`mdê$Z
Q>°Šgrhr {_iVo. JS>mda ahmÊ`mMr Aën
XamV gmo` Amho. ^moOZ àgmYmZmMr hr ì`dñWm
Amho. )
Q>mHo$X
VrW©
Zm{eH$ nmgyZ 71.1 {H$._r. d BJVnyar nmgyZ 62.3 {H$._r.
A§Vamda
Agbobo Q>mHo$X ho Jmd Amho. `m {R>H$mUr amdU grVobm
ZoV AgVm OQ>m`yer `wÜX Pmbo Vo {R>H$mU hmo`. Q>mHo$X
`m {R>H$mUr _hm{edamÌrg _moR>r `mÌm ^aVo.
am_goO
S>m|Ja
n§MdQ>rÀ`m CËVaog 10 _¡bmda hm
S>m|Ja Amho. `m {R>H$mUr à^y lram_M§Ð e`²`ogmR>r
OmV. `m am_goO nd©VmÀ`m XJS>m§MoM lr
H$mimam_ _§{Xa ~m§Ybobo Amho.
Mm§XdS>Mr aoUwH$mXodr d a§J_hmb
Zm{eH$nmgyZ 65 {H$._r. A§Vamda AmJ«mamoS>da
Mm§XdS> `oWo aoUwH$m_mVm XodrMo S>m|JamVrb _§{Xa à{gÜX
Amho. A{hë`m~mB© hmoiH$a `m§Zr 1750 Vo 1765
`m H$mimV Mm§XdS> `oWo AZoH$ gwYmaUm Ho$ë`m
VgoM ^ì` a§J_hmb ~m§Ybm. h`m a§J_hmbmVrb
ZjrH$m_mV Agbobo a§J AmOhr a{gH$m§Zm AmH$[©f©V
H$aVmV. `m{edm` S>m|Jamda M§ÐoídamMo _§{Xa
Amho.
|